قوانین کفش های دویدن در مسابقات ۲۰۲۶
فهرست مطالب
- مقدمه
- قوانین کفش های دویدن؛ از ماراتن زیر ۲ ساعت تا آشوب در فدراسیون جهانی
- خط قرمزهای فنی فدراسیون جهانی: چه کفشی قانونی است؟
- جدول خلاصه قوانین رسمی World Athletics برای کفشهای مسابقه
- بازی کثیف یا بازاریابی هوشمند؟ ترفند نایک و آدیداس برای فروش کفشها
- از ممنوعیت پروتوتایپ تا قانون «کفش توسعهای»
- شاهکار آدیداس: تکنولوژی میلههای انرژی
- ترفند فروش قطرهچکانی: ماراتن ۵۰۰ دلاری!
- جدول مقایسه سوپرکفشهای محبوب بازار: قانونی یا غیرقانونی؟
- آیا دوندههای آماتور باید نگران قوانین کفش های دویدن باشند؟
- خلاصه قوانین جدید فدراسیون جهانی دوومیدانی (World Athletics) برای کفشهای مسابقه
- سوالات متداول درباره قوانین کفشهای دویدن
مقدمه
اگر به دنبال آشنایی با استانداردهای فدراسیون جهانی دو و میدانی در مسابقات ماراتن هستید، بررسی دقیق قوانین کفشهای دویدن بهترین راهنمای شماست. در واقع، پس از انقلاب ابرکفشهای کربنی و ثبت رکوردهای باورنکردنی، فدراسیون جهانی (World Athletics) قوانین سختگیرانهای برای حفظ عدالت ورزشی وضع کرد. بنابراین در این مقاله از سایت رانرون، تمام ابعاد فنی، محدودیتهای ارتفاع فوم، قوانین صفحات کربنی و شرایط تجاریسازی کفشها را بررسی میکنیم.
قوانین کفش های دویدن؛ از ماراتن زیر ۲ ساعت تا آشوب در فدراسیون جهانی
همه چیز از سال ۲۰۱۶ و با معرفی فناوری صفحات فیبر کربن توسط نایک شروع شد. این کفشهای جدید که مجهز به کفیهای ضخیم پلیمری سبکوزن بودند، کارایی مصرف انرژی دوندگان را بهطور میانگین تا ۴ درصد افزایش دادند. در واقع، این جهش تکنولوژیک باعث شد که تاریخ دویدن به دو بخش «قبل از کربن» و «بعد از کربن» تقسیم شود. ورود این سوپر شوزها موجی از رکوردهای باورنکردنی را به همراه داشت. به عنوان مثال، الیود کیپچوگه با پوشیدن نمونه اولیه کفش نایک آلفافلای، ماراتن را در زمان افسانهای ۱ ساعت و ۵۹ دقیقه و ۴۰ ثانیه دوید. در همان دوران، ورزشکاران مجهز به سوپرکفشها رکوردهای جادهای ۵ کیلومتر، ۱۰ کیلومتر و نیمهماراتن را یکی پس از دیگری شکستند. این رگبارِ رکوردهای جدید، زنگ خطر «دوپینگ تکنولوژیک» را برای فدراسیون جهانی به صدا درآورد. در نتیجه، این نهاد تصمیم گرفت برای حفظ عدالت، قوانین سفتوسختی را وضع کند.
خط قرمزهای فنی فدراسیون جهانی: چه کفشی قانونی است؟
فدراسیون جهانی دو و میدانی بر اساس سند فنی C2.1A، دو فاکتور هندسی بسیار مهم را برای تایید کفشهای مسابقاتی جادهای (مانند ماراتن و نیمهماراتن) تعیین کرده است.
۱. قانون طلایی ۴۰ میلیمتر (ضخامت زیره)
بر اساس این قانون، حداکثر ضخامت کلی زیره کفش در دوهای جادهای نباید از ۴۰ میلیمتر تجاوز کند. جالب است بدانید که این اندازه به وسیله ابزار دقیق کالیپر در دو نقطه مشخص اندازهگیری میشود: نقطه پاشنه (در فاصله ۱۲ درصدی طول داخلی کفش) و نقطه پنجه (در فاصله ۷۵ درصدی طول داخلی). اگر ضخامت کفش حتی یک میلیمتر از این مرز عبور کند، دونده از مسابقه دیسکالیفه (از دور رقابت خارج شدن) خواهد شد.
۲. محدودیت صفحه کربنی
کفشهای مجاز جادهای نباید حاوی بیش از یک صفحه صلب تعبیهشده (مانند صفحات فیبر کربن) باشند. علاوه بر این، این صفحه نباید به صورت چندلایه یا موازی روی هم قرار بگیرد. این بند قانونی دقیقاً طراحی اولیه کفش آلفافلای نایک را که از چند صفحه کربنی موازی استفاده میکرد، ممنوع ساخت.
جدول خلاصه قوانین رسمی World Athletics برای کفشهای مسابقه
| پارامتر فنی | حد مجاز در مسابقات جادهای (ماراتن) | حد مجاز در پیست دو و میدانی |
| حداکثر ارتفاع زیره (Stack Height) | حداکثر ۴۰ میلیمتر | حداکثر ۲۰ تا ۲۵ میلیمتر (بسته به مسافت) |
| تعداد صفحه کربن | فقط ۱ صفحه سخت یا ساختار میلهای پیوسته | فقط ۱ صفحه سخت درون زیره |
| چینش صفحات سخت | عدم قرارگیری لایههای موازی روی یکدیگر | تکلایه و بدون لایهبندی فنری |
| دسترسی عمومی در بازار | حداقل ۱ ماه قبل از مسابقه (یا پروتوتایپ تأییدشده) | دسترسی عمومی در بازار خردهفروشی |
بازی کثیف یا بازاریابی هوشمند؟ ترفند نایک و آدیداس برای فروش کفشها
بر اساس قوانین فدراسیون جهانی، هر کفشی که در مسابقات استفاده میشود باید «به طور منصفانه در دسترس عموم» قرار داشته باشد تا عدالت برقرار شود. این قانون به «قانون دسترسی عمومی» (Retail Availability) معروف است. با وجود این، کمپانیهای بزرگ یاد گرفتهاند که چگونه قوانین را به نفع خود تغییر دهند.
از ممنوعیت پروتوتایپ تا قانون «کفش توسعهای»
در ابتدای سال ۲۰۲۰، فدراسیون جهانی اعلام کرد که دوندگان حق استفاده از نمونههای اولیه (پروتوتایپها) را ندارند و کفش باید حداقل ۴ ماه قبل از مسابقه در بازار فروخته شده باشد. اما پس از رایزنیهای فدراسیون جهانی تجهیزات ورزشی، این قانون تعدیل شد.
امروزه، مفهومی تحت عنوان «کفش توسعهای» (Development Shoe) تعریف شده است. بر این اساس، برندها میتوانند نمونههای اولیه تاییدشده خود را تا ۱۲ ماه در مسابقات رسمی جادهای روی پای ورزشکاران تحت حمایت خود تست کنند، بدون اینکه نیازی به فروش عمومی آنها باشد! تنها محدودیت این است که این کفشها حق حضور در المپیک و مسابقات جهانی را ندارند.
شاهکار آدیداس: تکنولوژی میلههای انرژی
آدیداس برای دور زدن قانون «تکصفحهٔ »، یک نوآوری بیومکانیکی به نام میلههای انرژی (Energy Rods) را ابداع کرد. آنها به جای استفاده از یک صفحهٔ کربنی پهن و یکپارچه، از ۵ میلهٔ مجزای کربنی موازی با استخوانهای کف پا استفاده کردند. از آنجا که این میلهها در یک سطح افقی کنار هم چیده شدهاند و روی هم قرار نمیگیرند، قوانین فدراسیون جهانی را نقض نمیکنند و کاملاً قانونی هستند!
ترفند فروش قطرهچکانی: ماراتن ۵۰۰ دلاری!
یکی دیگر از حاشیههای جذاب دنیای دویدن، عرضه کفش شگفتانگیز Adidas Adizero Adios Pro Evo 1 بود. این کفش که تنها ۱۳۸ گرم وزن دارد، با قیمت سرسامآور ۵۰۰ دلار معرفی شد. جالبتر اینکه آدیداس رسماً اعلام کرد این کفش فوقسبک تنها برای «یک ماراتن و تمرینات آمادهسازی آن» (حدود ۸۰ کیلومتر) دوام میآورد و پس از آن کارایی خود را از دست میدهد!
آدیداس برای جلب رضایت فدراسیون جهانی و تایید این کفش برای ثبت رکورد جهانی ماراتن زنان توسط تیگیست آسفا، تنها ۵۲۱ جفت از آن را به صورت قرعهکشی محدود در اپلیکیشن خود عرضه کرد. بدین ترتیب، آنها از نظر تئوری قانون «دسترسی عمومی» را پاس کردند، هرچند که در عمل هیچ دونده عادی شانس خرید آن را نداشت!
جدول مقایسه سوپرکفشهای محبوب بازار: قانونی یا غیرقانونی؟
در جدول زیر، وضعیت قانونی بودن برخی از معروفترین کفشهای حال حاضر بازار را برای مسابقات رسمی بررسی کردهایم:
| نام کفش | برند | ضخامت پاشنه | وضعیت در مسابقات جادهای رسمی | علت عدم تایید (در صورت غیرمجاز بودن) |
| Nike Vaporfly NEXT% 3 | نایک | ۴۰ میلیمتر | مجاز | طراحی استاندارد بر اساس سقف ضخامت و تک صفحه کربنی |
| Adidas Adizero Adios Pro 3 | آدیداس | ۳۹ میلیمتر | مجاز | ضخامت مجاز و بهرهگیری از میلههای کربنی استاندارد |
| Adidas Adizero Adios Pro Evo 1 | آدیداس | ۳۹ میلیمتر | مجاز | تاییدیه رسمی با وجود عمر بسیار کوتاه و عرضه محدود |
| Adidas Prime X 2 Strung | آدیداس | ۵۰ میلیمتر | غیرمجاز | تجاوز شدید از مرز ۴۰ میلیمتر و استفاده از دو لایه کربن |
| ASICS Superblast | اسیکس | ۴۵ میلیمتر | غیرمجاز | ضخامت پاشنه بالاتر از استاندارد ۴۰ میلیمتر |
| Hoka Skyward X | هوکا | ۴۸ میلیمتر | غیرمجاز | ارتفاع بسیار بلند زیره کفش و لایهگذاری غیرقانونی |
آیا دوندههای آماتور باید نگران قوانین کفش های دویدن باشند؟
پاسخ کوتاه این است: خیر! قوانین فدراسیون جهانی دو و میدانی، اتحادیههای دانشگاهی مانند NCAA و مسابقات سهگانه رسمی (مانند ثبت رکوردهای ایلیوم در مسابقات سری Ironman) فقط برای ورزشکاران بخش حرفهای، نخبگان و کسانی که به دنبال کسب سهمیه یا ثبت رکوردهای رسمی هستند اجرا میشود.
اگر شما یک دونده تفریحی هستید که برای سلامتی، کاهش وزن یا تجربه لذت شخصی در یک ماراتن محلی شرکت میکنید، هیچکس کفش شما را با کالیپر اندازهگیری نخواهد کرد. بنابراین، میتوانید با خیال راحت از سوپرکفشهای بینظیری مثل اسیکس سوپربلاست یا پرایم ایکس آدیداس استفاده کنید و از نرمی فوقالعاده آنها لذت ببرید.
با این حال، یک نکته پزشکی بسیار مهم را به یاد داشته باشید: تحقیقات بیومکانیکی نشان میدهند که زیرههای بسیار ضخیم، فرودهای سختتری را به بدن تحمیل میکنند و نیروهای ضربهای را از مچ پا به زانو و باسن انتقال میدهند. به همین دلیل، متخصصان توصیه میکنند که در طول هفته تمرینات خود را با کفشهای مختلف (چرخش کفش یا Shoe Rotation) انجام دهید تا از آسیبدیدگیهای احتمالی جلوگیری کنید.
خلاصه قوانین جدید فدراسیون جهانی دوومیدانی (World Athletics) برای کفشهای مسابقه
بر اساس آخرین دستورالعملهای فدراسیون جهانی دوومیدانی (World Athletics) برای مسابقات جادهای و ماراتن، تمام کفشهای مجاز باید ۳ شرط اصلی را رعایت کنند: ۱. ضخامت زیره (Stack Height): حداکثر ارتفاع زیره میانی کفش نباید از ۴۰ میلیمتر تجاوز کند. ۲. صفحات کربنی (Carbon Plates): استفاده از حداکثر یک صفحه رژید (سخت) از جنس کربن یا مواد مشابه در طول کفش مجاز است؛ اما ترکیب چند صفحه روی هم یا ساختارهای چندلایه ممنوع است. ۳. در دسترس بودن عمومی (Availability): کمپانیهایی مانند نایک و آدیداس موظفاند کفشهای مسابقهای خود را حداقل ۱ ماه قبل از مسابقه رسمی برای خرید عموم در بازار عرضه کنند و استفاده از پروتوتایپهای کاملاً سفارشی و غیرقابل خرید برای عموم ممنوع است.
سوالات متداول درباره قوانین کفشهای دویدن
بر اساس قوانین فدراسیون جهانی دو و میدانی (World Athletics)، حداکثر ارتفاع فوم زیره در بخش پاشنه ۴۰ میلیمتر است.
خیر، کفشهای مسابقهای فقط اجازه داشتن یک صفحه صلب یا یک ساختار پیوسته را دارند و قرار دادن صفحات موازی روی یکدیگر غیرقانونی است.
🔗 منابع خارجی معتبر (External Sources)
منابع:
